Raport o wymianie waluty na Łotwie

Eurokampania1 stycznia 2014 roku Łotwa została 18-stym członkiem strefy euro. Publikujemy raport autorstwa Dawida Tomaszewskiego podsumowujący przebieg skomplikowanego procesu wymiany waluty. Przebieg kampanii informacyjnej, stosunek Łotyszy do euro, koszty operacji wymiany, logistyka i zmiany w prawie – to tylko niektóre z zagadnień poruszonych w raporcie. Zapraszamy do lektury.

Raport można pobrać tutaj.

Publikacja raportu odbyła się 12 lutego 2014 roku podczas debaty w Sejmie RP. Spotkanie rozpoczęło się krótkim komentarzem ze strony gospodarzy spotkania. Prowadząca spotkanie Pani Agnieszka Pomaska – Przewodnicząca Komisji do Spraw Unii Europejskiej Sejmu RP – zauważyła, że dyskusja o wprowadzeniu waluty euro w Polsce toczy się od dłuższego czasu, ciągle jednak jest potrzebna zarówno w środowisku politycznym jak i w polskim społeczeństwie.

IMG 1016.2

Prezes Polskiej Fundacji im. Roberta Schumana Anna Radwan stwierdziła, że należy obudzić wśród opinii publicznej temat członkostwa Polski w strefie euro. Tym bardziej interesujące i pouczające może okazać się dla nas doświadczenie Łotwy. Przykład tego kraju posłużyć nam może za inspirację na prowadzenie otwartego dialogu między parlamentarzystami, przedstawicielami Ministerstwa Finansów, Narodowego Banku Polskiego oraz organizacjami pozarządowymi.

Wstęp uzupełnił swoją opinią Pan Christian Schmitz, dyrektor Fundacji Konrada Adenauera w Polsce. Zauważył, że każde państwo członkowskie Unii Europejskiej, które wstępowało do strefy euro borykało się z jakimś problemem. Najpowszechniejszym z nich jest niepokój społeczny, który zauważalny był zarówno w Niemczech, na Łotwie jak i teraz w Polsce. Politycy, jego zdaniem, stoją przed ważnym zadaniem, muszą liczyć się z tymi obawami. Do tego niezbędna jest otwarta dyskusja, która pokaże, że przyjęcie waluty euro to nie krok do tyłu, lecz spojrzenie w przyszłość.

Gościem specjalnym spotkania była Pani Dace Kalsone – Euro Project Manager w Ministerstwie Finansów Łotwy, odpowiedzialna za wprowadzenie euro na Łotwie. Pani Kalsone zauważyła, że przystąpienie Łotwy do strefy euro jest wynikiem strategicznej decyzji, jaką była akcesja Łotwy do Unii Europejskiej. Łotwa, tak samo jak Polska, zobowiązała się bowiem do przyjęcia euro już podczas podpisania traktatu akcesyjnego.

Jak wyglądała droga Łotwy do strefy euro? Pani Dace Kalsone przypomniała, że pierwszym planowanym terminem przyjęcia euro miał być rok 2008. Jednak gospodarka łotewska została silnie dotknięta przez kryzys ekonomiczny, konsekwencją czego była stanowcza i restrykcyjna polityka budżetowa. Przyjęte przez Łotwę rozwiązania w stosunkowo szybkim czasie przyniosły pozytywny efekt dla jej gospodarki, państwu udało się spełnić kryteria konwergencji. Pozostał jeszcze jeden istotny aspekt – odpowiednia kampania informacyjna o nowej walucie skierowana do społeczeństwa łotewskiego, która w dużym stopniu przyczyniła się do wzrostu poparcia dla przyjęcia euro.

„Euro. Latvia grows” pod tym hasłem przeprowadzono kampanię. Na jej sukces, jak wspomniała Pani Kalsone, składały się m.in.: transparentny plan działań, w którym nacisk został położony na dostęp do informacji, korzystanie z doświadczeń pozostałych państw strefy euro, organizowanie licznych spotkań i seminariów dla obywateli, a także aktywni i otwarci na współpracę partnerzy.

IMG 1065.2

Profesjonalne grupy eksperckie, w obrębie których prowadzone były dyskusje, składały się z obywateli, przedstawicieli banków, mediów, samorządów, czy instytucji odpowiedzialnych za ocenę ryzyka. To, co zdaniem Pani Dace Kalsone było istotne w tej kampanii informacyjnej, to właśnie otwarty dialog, angażujący w dyskusję wszystkie strony. Nieocenionym wsparciem w budowaniu świadomości społeczeństwa na temat przystąpienia do strefy euro były media tradycyjne oraz social media, które w sposób merytoryczny docierały do szerokiej liczby odbiorców.

IMG 1074.2

Wystąpienie Pani Dace Kalsone można podsumować jednym krótkim cytatem: „Euro to nie jest magiczna różdżka, za sprawą której wszystkie problemy zostaną rozwiązane. Jednak to od nas zależy, jak wykorzystamy szanse i możliwości, jakie daje nam przystąpienie do strefy euro”.


Autor raportu, Dawid Tomaszewski podkreślił, że proces wprowadzenia euro na Łotwie był istotny nie tylko z punktu widzenia interesów gospodarczych Łotwy, ale i całej Unii Europejskiej. Przypomniał, że kryzys jaki dotknął Łotwę objawił się przede wszystkim w postaci bardzo wysokiej inflacji, która w 2008 roku sięgnęła 15,3%. Jednak działania podjęte przez rząd mające na celu obniżenie inflacji, przyjęcie pomocy finansowej oraz współpraca z Międzynarodowym Funduszem Walutowym nad przyjęciem programu naprawczego, doprowadziły do poprawy kondycji łotewskiej gospodarki, która na przełomie 2010-2011 roku zaczęła spełniać kryteria konwergencji. Wbrew temu, co mówili łotewscy sceptycy, członkostwo w strefie euro nie okazało się dla Łotwy biletem na „Titanic”. Dziś to jedna z najszybciej rozwijających się gospodarek w Unii Europejskiej.

Jak wskazuje przygotowany przez Pana Tomaszewskiego raport, kampania informacyjna, którą rozpoczęto w 2012 roku sprawiła, że poparcie dla waluty euro wzrosło z 37% w 2012 roku do 53% w grudniu 2013 roku. Jest to efekt intensywnej pracy, organizowania seminariów, debat telewizyjnych i radiowych czy dużego zaangażowania i współpracy z młodzieżą.

IMG 1021.2

Spotkanie zakończyło się serią pytań ze strony uczestników, głównie nawiązujących do przyjęcia euro przez Polskę i technicznych aspektów procesu wymiany łata na euro.

Organizatorami spotkania byli: Polska Fundacja im. Roberta Schumana oraz Fundacja Konrada Adenauera. Patronat nad debatą objęła Pani Agnieszka Pomaska – Przewodnicząca Komisji do Spraw Unii Europejskiej Sejmu RP

IMG 1088.2

IMG 1038.2

IMG 1039.2

IMG 1019


Najważniejsze tezy raportu Euro przychodzi na Łotwę, autorstwa Dawida Tomaszewskiego:

Wdrożenie euro na Łotwie budziło wiele wątpliwości społeczeństwa wynikających przede wszystkim z obawy o gwałtowny wzrost inflacji. Obaw tych nie udało rozwiać nawet w wyniku intensywnej kampanii informacyjnej. Mieszkańcom Łotwy było trudno zrezygnować z łata także ze względu na jego silną wartość symboliczną przypominającą o suwerenności państwa łotewskiego.

Program naprawczy łotewskiej gospodarki, którego głównym celem było odzyskanie równowagi po kryzysie lat 2008-2009 w znacznym stopniu przyczynił się do realizacji wszystkich kryteriów konwergencji niezbędnych do przystąpienia do Eurostrefy. Nowy rząd zapowiada sprawdzoną żelazną dyscyplinę finansów publicznych także po przyjęciu wspólnej europejskiej waluty.

W proces wdrożenia euro zaangażowano większość instytucji państwowych, szereg organizacji pozarządowych oraz setki wolontariuszy. W toku specjalnej kampanii informacyjnej udało się zwiększyć poziom poparcia społecznego dla inicjatywy zamiany waluty narodowej z 37% w 2012 roku do 53% pod koniec grudnia 2013 roku. Nie udało się natomiast osiągnąć zamierzonego celu 60%-ego poparcia w dniu przejścia na euro. Warto podkreślić, iż mimo aktywnych działań promocyjnych około 40% łotewskiego społeczeństwa zaliczanych było do grona eurosceptyków.

Łączny koszt kampanii promocyjnej w której wykorzystano większość możliwych kanałów informacyjnych (przede wszystkim: telewizja, prasa, Internet, radio) wyniósł 1,72 mln EUR. W kontekście obowiązywania Ustawy o ochronie języka państwowego największym problemem była konieczność działań dwutorowych oraz równoległego informowania mniejszości rosyjskiej stanowiącej według oficjalnych statystyk około 30% społeczeństwa. Proces zamiany waluty narodowej na Łotwie stał się okazją dla handlowców, którzy sztucznie zawyżali ceny podczas dokonywania konwersji walut w okresie bezpośrednio poprzedzającym wdrożenie euro. Bardzo cennym narzędziem okazał się projekt „Uczciwie wprowadzam euro” polegający na deklaracji przedsiębiorców prawidłowego przeliczania własnych cenników. Mieszkańcy Łotwy mieli także okazję śledzenia cen na poszczególne towary i usługi dzięki regularnemu monitoringowi rynku prowadzonemu przez ministerstwo gospodarki.

Proces wdrożenia euro zakończył się sukcesem. Była to jedna z najdokładniej przeprowadzonych operacji we współczesnej historii niepodległej Łotwy. Nie odnotowano żadnych systemowych problemów, które mogły zachwiać bezpieczeństwem państwa. Pierwsze doniesienia z poszczególnych rynków mówią, iż nie odnotowano znaczącego wzrostu inflacji.

Bardzo dobrze przygotowana kampania informacyjna może posłużyć przykładem dla twórców polskiej strategii komunikacji przed ewentualnym wdrożeniem euro w naszym kraju.

Pełną wersję raportu można pobrać tutaj.

 

ue-flag-100 Działania Fundacji są współfinansowane
przez Unię Europejską,
program Europa dla Obywateli

Treść © Polska Fundacja im Roberta Schumana 1993 - 2011 / Projekt graficzny © F I W 2010  / Wdrożenie i obsługa OpenWeb